Çrş08212019

Last updatePzt, 08 May 2017 9am

Back Buradasınız: Home DEĞİŞİMİ ANLAMAK YENİ UYGARLIK
Salı, 14 Ekim 2014 14:33

YENİ UYGARLIK Featured

Written by
Rate this item
(4 votes)

Günümüzde ekonomide, teknolojide, demografide, siyasette, felsefede önemli değişiklikler yaşanıyor. Özellikle bilginin odak haline geldiği teknolojik devrim; insanlığı radikal bir değişime uğratıyor, hem de sanayi toplumundan çok ötesinde. Sanayi devrimi, nasıl sanayi toplumu ve ona uygun bir yönetim anlayışını ortaya çıkardıysa, şimdi de bilgi devrimi bilgi toplumunu ve ona uygun yönetim anlayışını yaratıyor.

Sanayi toplumunda ekonomik, siyasal, sosyal her anlayışın temelinde mekanistik bir bakış var. Evreni mekanik mekanizmalarla yönetilen bir makine olarak kabul eden bu bakış, canlılara da aynı şekilde yaklaşıyor. Bu anlayış, belirsizliği yok ettiğini ve geleceğin önceden tahmin edilebileceğini ileri sürüyor. Örneğin Newton mekaniğine göre, fiziksel sistemin belli bir zandaki durumunu biliyorsak herhangi bir zamandaki durumunu da bilebiliriz. Bu pozitivist bir düşüncedir ve her şeyi açıklamaya dayalı teoriler oluşturulabileceğini, tek ve mutlak doğru olabileceği iddiasını taşır. Ancak, mekanistik yasalar fizik alanında bile maddenin belli büyüklükte ve hızda olması halinde geçerli olmamaktadır. Eğer madde çok küçük (kuantum düzeyi) ve çok hızlı (ışık hızına yaklaştıkça) ise yer çekimi kanunları, zamanın ve mekanın mutlaklığı gibi bilinen tüm evrensel mekanik fizik yasaları geçerliliğini yitirmektedir. Dolayısıyla kendini bu ön kabullere dayandıran mekanistik düşünce de, bu durumda işe yaramamaktadır. Yaşadığımız sosyal problemlerin temel nedeninin bu düşünme yöntemi olduğu ileri sürülmekte, bu nedenle de problemlerin çözümünde kullanılan mekanistik teşhis ve tedavi yöntemi, açlıktan kirliliğe, kentleşmeden enflasyona kadar hayatın her alanındaki sorunlara kaynaklık ettiği vurgulanmaktadır. Oysa kuantum düşüncesi olarak adlandırılan yeni düşünce yöntemi, sorunları algılamada ve çözmede insanlığa daha geniş olanaklar sunmaktadır.

Bilgi toplumunda, bilim anlayışı tümüyle farklıdır. Teknolojideki değişimler bilgiyi değiştirmiş, dönüştürmüştür. Yeni anlayışta tek ve kesin olarak geçerli bir yöntem yoktur. Bir teorinin geçerliliği ve anlamı ancak bir paradigma çerçevesinde olabilir. Bilgi toplumunda “bilimsel bilgi” bilginin tümünü temsil etmez. Bu anlayış ise bilim felsefesinin yanında özellikle fizikte yeni bir dönemi başlatmıştır. İzafiyet teorisi ve kuantum mekaniği modern bilim ve onun yarattığı modern toplum anlayışını kökten sarsmış ve olaylara bakış açısını değiştirmiştir. Kuantum teorisi gerçeğin tek olmadığını, olaylara bakış açısına göre değişebileceğini ve kesinliğin olmadığını göstermiştir. Bu gelişmelerle mekanik evren anlayışı terk edilmiştir. Zihinden bağımsız bir nesnel dünya yoktur; tek bir aklın değil, akılların olduğu, tek doğru yöntemin olmadığı, her şeyin her şeyi etkilediği, her şeyin de her şeyden etkilendiği kaos ortamı vardır. Fizikten piyasaya kadar hemen her alanda geleneksel belirginlik ve öngörülebilirlik anlayışı bırakılmıştır, artık her organizasyon yeni düzene göre yeniden yapılanmalıdır. Fizikteki kaos teorisine göre; karmaşık sistemler, matematiksel kanıtlar göstererek, önceden tahmin edilemez.

Sanayi toplumunda mal üretimi makine ve insanların koordinasyonuna dayanırken, yeni dönemde bilgi çevresinde bir örgütlenme söz konusudur.  Sanayi toplumunda da bilgi önemlidir, ancak yeni dönemde bilgi bir güçtür, toplumun temel eksenidir. Bilgi üretimin ana gücü haline gelmiştir. Bilgi tek başına bir üretim faktörüdür. Tarım toplumunda temel stratejik kaynak toprak, sanayi toplumunda sermaye, enformasyon toplumunda ise bilgidir. Artık diğer üretim faktörleri ikincil öneme sahiptir, bilgi en önemli ve en temel üretim faktörüdür. Bilginin böylesine güç haline gelmesi, bilgi teknolojileri ile iktidar yapılarında radikal değişiklikler yaratmıştır.

Geleneksel üretim faktörlerinden emek ve toprak sabitken, sermaye ve emek küreselleşmiş ve akışkan duruma gelmiştir. Küresel hareketler bilgi temellidir ve bilgi göreli olarak sermayeye göre kıt kaynaktır; bu da bilgiyi işleyen, yorumlayan bilgi işçilerinin önemini arttırmaktadır. Bugün bilgiyi üreten, işleyen ve yorumlayan şirketlerin yarattığı zenginlik ortadır. Örneğin bilgiyi işleyen ve yorumlayan Microsoft, teknolojiyi üreten IBM’in çok üzerinde büyümüş, zenginleşmiştir. Yeni dönemde; bilgi toplumunun tipik temsilcisi Microsoft’un sahibi Bil Gates sadece beyni ve bilgisayarı ile sanayi toplumunun en tipik temsilcisi ve döneminin en zengini Ford’un sahibi Henry Ford’un zenginliği defalarca katlayarak dünyanın en zengin kişisi olabilmiştir. Bilginin artan önemi, bilgiye sahip olanların önemini arttırmıştır; günümüzde değerler artık verimle ve yenilikle ifade edilmektedir. Ekonomide hizmet sektörü büyümektedir; bunun sonucu olarak işgücünde beyaz yakalıların, bir başka deyişle profesyonel ve teknik sınıfın üstünlüğü giderek artmaktadır.

Bilgi ve bilgi teknolojileri çalışılan yer, çalışma yöntemi ve işlerin türünü değiştirmiştir. Sanayi toplumuna geçerken nasıl bazı sınıflar gücünü kaybettiyse şimdi bilgi toplumuna geçişte benzer durumlar görülmektedir. Hizmet sektöründeki gelişme ve büyüme sonucu imalat sanayindeki mavi yakalı işçiler sayı, güç ve statü bakımından gerilemektedir. Sanayi toplumunda nitelikli işçiler çoğunluğu oluştururken, bilgi toplumunda teknik ve profesyonel sınıfın yükseldiğini görüyoruz. Bilgi işçileri geleneksel işçi sınıfından çok farklıdır. Bilgisayar programcıları, kelime işlemcileri, satış elemanları başta olmak üzere, uzmanlardan oluşan profesyonel sınıf,  sayı ve nitelik olarak çok güçlenmiş durumdadır.

Sanayi toplumunda işçiler üretim faktörlerinden yoksunken, günümüzün bilgi işçileri üretim faktörlerinden bilgiye sahiptir. Bilgi işçilerinin kullanacağı aletlerin değer yaratabilmesi ve verimli olabilmesi bu yeni işçi sınıfının sahibi olduğu bilgiyi kullanmasına bağlıdır. Bilgi işçisinin hareketliliği fazladır. Bilgi işçisi bilgisini kendi ile birlikte taşıyabilmektedir. Dolayısıyla bilgi işçisinin istihdamı ve verimliliği sanayi işçisinden karşılaştırılamayacak kadar farklıdır. Bilgi işçisi tek bir işverene bağlı değildir. Bir bilgisayar uzmanı için işyeri devlet dairesinden, üniversiteye, hastaneden, büyük mağazaya kadar her yer olabilir. Bu durum bilgi işçilerinin bağımlılığını azaltmakta, güçlerini arttırmaktadır.

Sanayi toplumunda istihdam çiftliklerden, fabrikalara kayarken, bilgi toplumunda fabrikalardan büro ve atölyelere doğru kayma görülmektedir. Mal ve eşya üreten ekonomiden hizmet üreten bir yapıya geçiş söz konusudur. Demir çelik, otomobil, tekstil, makine imalatı gibi emek-yoğun, enerji-yoğun üretimler gerilemekte, bilgisayar, elektronik, biyokimya, yazılım gibi bilgi ağırlıklı yeni sektörler hızla gelişmektedir. Zenginleşmenin kaynağı, katma değeri yüksek bu yeni sektörlerdir.

Uluslararası iletişim ve etkileşim ulusal sınırları tanımadan yayılmaktadır. Ulusal sanayi önemini kaybetmekte, seyahat ve iş amacıyla göçler artmaktadır. Bilgi toplumunda fabrikaların yerini bilgisayar, sistem analizleri, araştırma geliştirme, eğitim, sağlık hizmetleri almaktadır. Bu süreçte toplumsal faaliyetler gönüllülük temelinde yapılmaya başlanmıştır, standartlaşma, merkeziyetçilik ve temsili demokrasi zayıflamaktadır. Yükselen değerler ise; çeşitlilik, ademi merkeziyetçilik ve katılımcı demokrasidir. Değişimin; kurumlar, toplumlar ve devletler üzerindeki etkisi, tüm yapıların ve ilişkilerin sorgulanmasını gerekli kılmaktadır. Ayakta kalabilmek için değişim ve gelişme tüm kamu ve özel işletmeler için geçerlidir.

Alvin Toffler’a göre eskiye meydan okuyan bu yeni uygarlık bürokrasileri devirecek, ulusal devletin işlevini sınırlayacak, ekonomileri yarı özerk hale getirecektir. Devletler çok daha basit, ama etkili ve demokratik bir yapıya kavuşacaktır.  Bu durumda devlet ve topluma ilişkin bir faaliyet olan siyasetin, siyaset yapma araç ve yönetimlerinin yeniden tasarımlanması ve yürürlüğe konulması yaşamsal bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.

 

 

Read 1517 times Last modified on Pazar, 24 Eylül 2017 09:44
More in this category: « DEMOKRASİYİ PEKİŞTİRMEK